giở trời
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Tính từ:
- Thời tiết đang tốt bỗng chuyển xấu: Dùng để miêu tả hiện tượng thời tiết đột ngột thay đổi theo chiều hướng tiêu cực, ví dụ từ nắng sang mưa, từ ấm sang lạnh.
- Cảm thấy mệt mỏi, khó chịu vì sự thay đổi thời tiết: Dùng để chỉ trạng thái sức khỏe của con người (thường là người già, trẻ nhỏ hoặc người có sức đề kháng yếu) bị ảnh hưởng xấu khi thời tiết thay đổi đột ngột.
Ví dụ sử dụng
- Nghĩa 1 (Thời tiết):
- Sáng nay nắng đẹp, trưa lại giở trời, mây đen kéo đến.
- Mùa này hay giở trời lắm, đi đâu cũng nên mang theo áo mưa.
- Nghĩa 2 (Sức khỏe):
- Bé con mới ốm dậy nên cứ giở trời là lại hắt hơi, sổ mũi.
- Ông nội tôi năm nay đã cao tuổi, mỗi khi giở trời là người lại mỏi mệt, ăn không ngon.
Các cách sử dụng nâng cao
- "Trời đang giở": Cụm từ thường dùng trong khẩu ngữ để nhận xét về thời tiết đang có dấu hiệu xấu đi.
- Nhìn mây kia kìa, trời đang giở đấy, mau về thôi!
- "Người giở trời": Cách nói chỉ một người đang cảm thấy khó chịu trong người do thời tiết.
- Dạo này người giở trời quá, chẳng muốn làm gì cả.
Biến thể và từ gần giống
- Trở trời (t., thông tục): Có nghĩa tương tự "giở trời", dùng phổ biến trong cả hai nghĩa chỉ thời tiết và sức khỏe.
- Chân tay đau nhức, chắc lại trở trời rồi.
- Thay đổi thời tiết (cụm từ): Cách nói trung tính, mô tả chung hiện tượng thời tiết biến đổi, không mang sắc thái tiêu cực mạnh như "giở trời".
Từ đồng nghĩa
- Đổi tiết (t., ít dùng): Chỉ sự thay đổi của tiết trời, thường dẫn đến ảnh hưởng sức khỏe.
- Trái gió trở trời (thành ngữ): Nhấn mạnh sự khó chịu, đau ốm của cơ thể mỗi khi thời tiết thay đổi.
Thành ngữ liên quan
- Giở chứng giở trời: Nhấn mạnh sự thay đổi thất thường, khó chịu, có thể dùng cho thời tiết hoặc tính tình con người.
- Cái thời tiết Sài Gòn giở chứng giở trời, sáng nắng chiều mưa.
- Trở trời trở đất: Cường điệu hóa sự thay đổi lớn, dữ dội của thời tiết hoặc hoàn cảnh.
- Cơn bão vừa qua trở trời trở đất, gây thiệt hại nặng nề.
- t. 1. Nói thời tiết đang tốt trở thành xấu: Hôm nay giở trời, có lẽ sắp mưa. 2. Mệt nhọc vì thời tiết thay đổi: Hôm nay ông cụ giở trời, không ăn uống gì cả.